10 uitgewerkte tips voor woordenschatontwikkeling bij kleuters

In deze blog geeft juf Marieke je 10 handige tips om de woordenschat te ontwikkelen bij kleuters.

Wil je meer van juf Marieke zien? Klik dan hier!

Woordenschatontwikkeling bij kinderen interesseert me enorm. Ik volgde de afgelopen drie jaar heel wat bijscholingen rond dit thema en wil graag mijn kennis met je delen. Ik ga onderaan deze blog tien tips delen hoe je woordenschat kan aanbrengen op verschillende manieren.  Voor ik deze tips ga delen, wil ik graag even het belang van woordenschatontwikkeling met je delen.

Woordenschat legt de basis voor taalvaardigheid, begrip en communicatieve vaardigheden. Taal is overal bij kinderen. We merken al snel bij anderstalige of taalzwakke kinderen hoe je vast kan lopen als de taal moeilijk gaat. Kleuters die een rijke woordenschat opbouwen, kunnen hun gedachten en gevoelens beter uitdrukken, wat hen helpt om effectief met anderen te communiceren en hun wereld te begrijpen.

Bovendien vormt woordenschat de basis voor latere leesvaardigheid: kinderen met een brede woordenschat begrijpen sneller wat ze lezen en kunnen complexere verhalen en instructies volgen. Alleen maar een win-win dus 😊!

Het is belangrijk dat wij als leerkrachten rijke taal aanbieden. Herhaling en interactie zijn daarbij essentieel. Kinderen tussen 3 en 4 kennen ongeveer tussen de 1000 en 2000 woorden. Ze leren élke dag ongeveer 3 tot 5 nieuwe woorden. Uit onderzoek blijkt dat een kind een nieuw woord gemiddeld tussen de 4 en 12 keer moet horen (liefst in verschillende contexten) voordat ze het woord daadwerkelijk begrijpt en kan gebruiken. Dat is ontzettend veel!

We hoeven het vaak niet ver te zoeken. Dagelijkse situaties lokken heel veel (nieuwe) woordenschat uit. Wij zingen als leerkrachten heel vaak in de klas. Dat is goud waard voor de taalontwikkeling. Ook het voorlezen wordt de laatste jaren enorm in de kijker gezet, en terecht!

Vijftien minuten voorlezen per dag leidt tot 1000 nieuwe woorden per jaar.  Als je hierboven al las dat een kind tussen 3 en 4 ongeveer 1000 tot 2000 woorden kent, dan begrijp je dat dit ontzettend veel impact heeft. Het luisteren naar verhalen biedt kleuters niet alleen nieuwe woorden, maar ook zinsstructuren, rijm en ritme, die hen helpen de nuances van taal te begrijpen.

Wij kunnen als leerkrachten (maar natuurlijk ook als ouder) woordenschat verbinden aan activiteiten en verhalen, wat het leren van woordenschat alleen maar leuker en effectiever maakt. Ik deel hieronder graag 10 tips om woordenschat aan te brengen in thema herfst. Uiteraard zijn de meeste van deze tips ook perfect in een ander thema toe te passen.

1) Verteltafel

Een verteltafel aanbieden in thema lokt heel veel woordenschat uit. De kinderen spelen kleine verhaaltjes (na), laten hun fantasie de vrije loop gaan en leren zo de woordenschat binnen het thema zelf te gebruiken.

2) Zoekprent met de voorlezer

Een zoekprent biedt ontzettend veel mogelijkheden. Als je deze in combinatie met de voorleespen aanbiedt, creëer je ook heel wat kansen naar de taalontwikkeling. Als leerkracht spreek je vragen in zoals ‘zie je de egel achter de pompoen?’, ‘Er staan twee paddenstoelen in het bos’… De kinderen gaan op zoek en koppelen de woorden aan de prenten. Je kan de voorlezer online aankopen voor +/- 50 euro. Je kan er ook een koptelefoon op aansluiten. Ik ben persoonlijk heel grote fan!

3) Memory met woordenschat op boomschijfjes

De woordenschatkaarten uit de herfstbundel van juf Sara kan je uitknippen en met witte knutsellijm op houten schijfjes kleven. Doe je dit twee keer, dan kan je hier heel eenvoudig een memory mee maken. De kleuters draaien de schijfjes om en verwoorden wat ze zien.

4) Woordenschat schijfjes aanbieden in de bouwhoek

Ik hou van recyclen 😊!
Zo kan je de boomschijfjes van de memory ook aanbieden in de bouwhoek. Tijdens het maken van de bouwwerken kunnen de kleuters de boomschijfjes gebruiken en ondertussen ook de woordenschat verwoorden. Bv. ‘We maken een holletje voor de egel’.

5) Flapjes in je verhaal

Flapjesboeken vind ik fantastisch! Je kan de nieuwsgierigheid opwekken en ook woordenschat uitlokken door te vragen: ‘wat zou er achter dit flapje zitten?’. Ik leerde van ‘De taaltoren’ dat je van elk boek een flapjesboek kan maken, door post-its op de pagina’s te kleven en zo details kan verstoppen. Je kan dit uiteraard ook thematisch doen door bv. een herfstblaadje met een stukje kleefgom op de pagina van je boek te kleven.
De taaltoren is trouwens een super volgtip op Instagram rond woordenschatontwikkeling bij kleuters. Ze heeft ook een heel boeiende podcast ‘vanzelfsprekend’ die ik echt de moeite waard vind!

6) Een prent in je boekenhoek

Kopieer eens een prent uit het boek dat je in de kijker zet. Hang deze uit in je boekenhoek (of ergens anders in de klas). De kinderen kunnen vertellen wat ze zien en/of terugblikken naar het verhaal.

7) Bingo

Met de woordenschatkaarten uit de bundels van juf Sara kan je heel eenvoudig zelf een bingo maken. Neem deze bingo mee op uitstap (hier bijvoorbeeld naar het bos) of neem er een prentenboek bij. Telkens je een woord van de woordenschat ziet voorbij komen op een pagina, mag je deze afvinken op je bingo. Als je bingo gelamineerd is, kan je dit gemakkelijk met een woody van Stabilo doen. Nadien wegvegen met een nat doekje en het is voor eeuwig herbruikbaar 😊.

8) Sensorytafel bij een verhaal

Een sensorytafel maken bij een verhaal is hier altijd een hit! Ik hoor de kinderen dan echt taferelen naspelen. Hier maakte ik een sensorytafel bij ‘heksje Mimi en de kabouter’ van Kathleen Amant.

9) Helftenkaartjes

Als je de woordenschatkaarten in twee knipt, heb je helftenkaartjes. De kleuters krijgen elk een half stukje en gaan op zoek naar de andere helft bij een klasgenootje. ‘Wie heeft ook een stukje van de egel?’

10) Activiteiten uit een boek echt beleven

Wij werkten heel wat activiteiten uit het boek ‘Jules en zijn nieuwe regenlaarsjes’. Door het zelf te beleven, kunnen de kleuters de woordenschat beter verankeren en onthouden. Hier maakten wij bv de moddertaartjes die Jules ook maakte in de tuin.

Ik hoop dat ik jullie wat heb kunnen inspireren. Neem gerust een kijkje op mijn instagrampagina als je op zoek bent naar meer leuke tips voor in de klas.

Veel liefs en herfstige groetjes,
Juf Marieke

Meer lezen

Pippa en het magische kerstfeest

Pippa en het magische kerstfeest bracht warmte en magie in onze klas. Het boek vormde de rode draad doorheen het kerstthema, met betrokken kleuters, creatieve cadeautjes, ouderhulp en een écht Pippa-kerstfeest. Een betekenisvolle en gezellige periode vol verwondering, verbondenheid en kerstgevoel.

Meer lezen »

Meer dan gewoon voorlezen

Voorlezen is zoveel meer dan een gezellig moment. In deze blog ontdek je drie belangrijke voorleesstrategieën, leuke manieren om verhalen tot leven te brengen (zoals vertelschorten, kamishibai en gaatjesplanken) en tips om de betrokkenheid van kleuters te verhogen. Je krijgt praktische voorbeelden, inspirerende werkvormen en handige bronnen om nog meer plezier en leerkansen uit voorlezen te halen.

Meer lezen »

Een nieuw schooljaar, een nieuwe start, een nieuwe kleur & een nieuw thema.

Binnenkijken in de klas van Juf Rune (@juf.rune)! Mijn klas kreeg deze vakantie een kleine make-over, enkele hoeken hadden dringend wat nood aan wat opfrissing en ook ikzelf kon wel een nieuwe wind gebruiken in mijn klasje.

Ik koos ervoor mijn “klaststijl” een beetje aan te passen door de kleur geel (de kleur van de zon) toe te voegen.

Het zorgde voor nieuwe energie die gepaard ging met heel veel zin om het nieuwe schooljaar in te duiken.

Mijn moto dit schooljaar? “Geef jezelf dit jaar de ruimte om te stralen EN te struikelen!”

Meer lezen »

Bundels in thema herfst