Hallo! Ik ben juf Roxanne, 24 jaar en reeds een kleine 3 jaar afgestudeerd als kleuterjuf. Ik neem
jullie graag mee op een reis naar het mooie Noorwegen.
Mijn eerste kennismaking met Outdoor Education
In 2022 kreeg ik via de hogeschool de kans om een internationalisering naar keuze te volgen. Ik
koos voor Noorwegen, een land dat me erg aansprak vanwege de natuur en levensstijl, en
waarvan ik benieuwd was naar hun manier van lesgeven. Outdoor Education stond er centraal.
Hoewel ik die term al vaker had horen vallen, had ik nog geen concreet beeld van wat dit precies
inhield en hoe ik dit in mijn eigen klaspraktijk kon toepassen. Tijdens deze ervaring is mijn passie
ontstaan om ook op onze scholen meer met Outdoor Education aan de slag te gaan.
Twee scholen, twee totaal verschillende werelden
Om uit te leggen wat dit misschien wat vreemde begrip inhoudt, neem ik jullie graag mee terug
naar maart 2022. Tijdens ons bezoek aan Oslo mochten we twee scholen bezoeken. Meteen viel
op hoe sterk het onderwijssysteem verschilde van het onze. De klassen waren anders ingedeeld
en er vertrok veel initiatief vanuit de kinderen zelf.

School 1: modern, open en gestructureerd.

De eerste school die we bezochten was een zeer moderne, prikkelarme school met open
klassen. Dat was in mijn ogen een groot verschil met de meeste klassieke scholen die wij in
België kennen.
Dankzij de grote ramen waren de klaslokalen erg licht en bijna overal was er directe toegang tot
de buitenruimte. Er was zelfs een klein zwembad voorzien om met de kinderen aan
watergewenning te werken, iets waar ik met grote ogen naar stond te kijken.
Ondanks de open structuur en de ruime opzet, heerste er opvallend veel orde en rust. Alles was
netjes onderhouden. De kinderen werkten kalm en zelfstandig. De leerkracht vertelde ons dat
de kinderen veel inspraak kregen in wat ze deden. Verschillende leerkrachten boden activiteiten
aan, waaruit de kinderen zelf mochten kiezen.
Wat me daarnaast opviel, was dat de kinderen ook een groot deel van de dag naar buiten
gingen. In Noorwegen zijn veel parken in de buurt van de scholen. De kinderen maakten vaak
lange wandelingen naar deze parken, namen hun boterhammen mee en aten die daar op. In de
parken werden ook verschillende activiteiten voorzien. Het was duidelijk dat leren en spelen
buiten een belangrijk onderdeel van hun dag waren.

School 2: leren midden in de natuur

De tweede school die we bezochten was het tegenovergestelde van de eerste. Ook hier stond ik
met open mond te kijken. Tot op vandaag denk ik nog vaak terug aan deze plek.
Smaartjern ligt midden in de prachtige Noorse natuur, tussen bomen, bergen en rivieren. Mijn
eerste indruk was meteen bijzonder. We zagen peuters en kleuters buiten spelen, allemaal
gekleed in speciale buitenspeelpakjes. Het had net gesneeuwd en de paden waren glad. Terwijl
mijn medestudenten en ik meermaals uitgleden, bleven de kinderen moeiteloos rechtstaan. Een
grappige start van de dag, maar tegelijk toonde het al hoe zelfstandig deze kleuters waren.
“De schoolgebouwen” lagen midden in de natuur. Terwijl we naar boven wandelden, kwamen
we kleine huisjes tegen waar de kinderen zich konden opwarmen. Maar al snel werd ons verteld
dat deze nauwelijks gebruikt werden. Sneeuw, regen of kou hielden hen niet tegen. De kinderen
bleven samen met de begeleiders vooral buiten.
De ouders kleden hun kinderen bewust op voor elk weertype. Op school is er bovendien veel
materiaal beschikbaar. Een uitspraak die me voor altijd zal bijblijven, ontstond toen een
studente vroeg: “Worden de kleuters dan niet vuil?” Het antwoord was veelzeggend:
“Als de kinderen hier niet vuil naar huis gaan, denken de ouders oprecht dat hun kind die dag
niet goed heeft gespeeld of niet veel heeft geleerd.”
Op dat moment besefte ik dat leren hier niet stopt bij een klasmuur.

Vertrouwen in plaats van straffen.

Tijdens het verdere bezoek viel het ons op dat er veel materialen op de grond lagen, zoals
speelgoed en gereedschap. We vroegen ons af of de kinderen wel zorg droegen voor het
materiaal.
De school werkte niet met straffen, maar met vertrouwen en verantwoordelijkheid. Wanneer
kinderen respectvol omgingen met materiaal door het spontaan op te ruimen of er zorgvuldig
mee te werken, kregen ze toegang tot nieuw of uitdagender materiaal via een sleutel of code.
Ook op andere vlakken kregen kinderen vrijheid. Ze mochten vrij rondlopen op het domein.
Wanneer ze terugkwamen op het afgesproken moment, kregen ze de volgende keer meer
ruimte. Stap voor stap groeide hun verantwoordelijkheid.
Leren vanuit pure nieuwsgierigheid
Eén van de meest bijzondere momenten was een klein hutje waaraan verschillende
dierenskeletten hingen. Ik schrok even, maar was tegelijk ontzettend nieuwsgierig.
Een kind was ooit met een overleden eekhoorn naar school gekomen en vroeg zich af hoe het
diertje er vanbinnen uitzag. Samen met de begeleiders hebben ze het dier ontleed. Misschien
een beetje luguber, maar de betrokkenheid was enorm. De dagen erna werden er nog dieren
meegebracht. De kinderen vergeleken, onderzochten en leerden ontzettend veel bij vanuit hun
eigen nieuwsgierigheid.

Zo ging het er altijd aan toe: vertrekken vanuit wat leeft bij de kinderen. Op het domein vonden
we een zelfgemaakt zonnestelsel en een boot, gebouwd van een omgevallen boom. Alles
ontstond vanuit een spontane interesse van een kleuter, niet vanuit een vooraf vastgelegd plan.
Toen een kleuter vroeg om een ketting voor moederdag te maken, trokken ze samen op
wandeling om edelstenen te zoeken.

Mijn twijfel en mijn antwoord.

In het begin van die dag stelde ik mezelf de vraag:
Kun je echt zoveel leren door gewoon buiten te zijn?
Maar toen ik zag hoe betrokken deze kinderen waren, hoeveel vragen ze stelden en hoeveel
verantwoordelijkheid ze kregen, was er geen haar op mijn hoofd dat er nog aan twijfelde. Hier
werd diep geleerd, en dat allemaal vanuit pure interesse.
Kinderen zijn van nature nieuwsgierig. Misschien zetten wij daar soms nog te weinig op in.
Dingen die wij als moeilijk of ongewoon beschouwen, kunnen enorme betrokkenheid uitlokken.
Wat neem ik mee naar mijn klas in België?
Ik weet dat we in België niet exact hetzelfde kunnen realiseren. Maar ik heb wel veel kleine,
waardevolle elementen meegenomen.
Wanneer ik met mijn kleuters het weer bespreek, probeer ik bijvoorbeeld even naar buiten te
gaan. Hoe voelt regen echt? Wat doet wind? Wat is koud? We ervaren het, in plaats van er enkel
over te praten.
Ik geef kinderen vaker inspraak in thema’s. Vanuit hun interesses diepen we onderwerpen
verder uit. De betrokkenheid groeit zichtbaar.
Wanneer een kindje valt, probeer ik niet meteen toe te snellen. Ik geef ruimte om zelf iets te
proberen, terwijl ik op een afstand beschikbaar blijf. Vertrouwen geven, zonder los te laten en zo
zelfstandigheid te stimuleren.
Ook in mijn manier van aanspreken ben ik gegroeid. Ik probeer eerst het positieve te benoemen
in plaats van te focussen op wat fout loopt. De ene dag lukt dat beter dan de andere, maar ik
merk dat het zorgt voor een positievere houding bij de kleuters en voor meer rust bij mezelf.
Bovendien ben ik er zeker van dat ik een heel mooi stukje van Outdoor Education heb mogen
ontdekken. Eerlijk gezegd zou ik alleen al over deze internationalisering een heel boek kunnen
schrijven, want ik was echt zo positief verrast. Daarom volg ik binnenkort nog een bijscholing
over Outdoor Learning. Het voelt fantastisch om als leerkracht elke dag bij te leren, over eender
welk onderwerp, en die nieuwe inzichten meteen in de klas te kunnen toepassen.

Wat deze ervaring mij leerde.

Misschien kunnen we niet alles kopiëren wat ik in Noorwegen zag. Maar we kunnen wel kiezen
om meer te vertrouwen op de nieuwsgierigheid van kinderen.
We kunnen kiezen om buiten te gaan.
Om ruimte te geven.
Om eerst het positieve te zien.
Je hebt geen overdreven groene speelplaats nodig om kinderen een rijke, natuurlijke
leerervaring te laten beleven. Soms volstaat een park, een wandeling of een klein stukje natuur.
Leren begint niet bij een werkblaadje, het begint bij verwondering.
Wil je, net als ik, een kijkje nemen bij alles wat deze school doet? Volg ze dan zeker op Instagram: @smaatjern

Wil je meer van juf Roxanne zien? Klik dan hier!